Sağlık Açısından Türkiye’de Depremler
Sağlık Açısından Türkiye’de Depremler


Prof. Dr. Necati Dedeoğlu

Özet


Türkiye dünyanın en çok deprem geçiren bölgelerinden birinde yer almaktadır. Bu depremler nedeniyle de önemli can ve mal kayıpları olmaktadır. Bu makale ülkemizde 1900 yılından bu yana görülen depremlerin yarattığı sağlık sorunlarını inceleyerek daha sonra görülecek depremlere hazırlıklı olunmasını amaçlamaktadır. Araştırma, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı kayıtları, halk makale indeksleri ve gazete arşivlerine dayandırılarak yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre depremlerden yılda ortalama 689.7 kişi öldüğü, yıllara göre depremlerden yıkılan bina sayısı veya ölen insan sayısında bir artma olmadığı anlaşılmaktadır. Bina inşaat niteliğini gösteren "100 yıkılan bina başına ölüm” ölçütünde de belirgin bir değişiklik yoktur. Kışın, gece vakti veya Ankara'nın doğusunda kalan bölgelerde olan depremler yaz, gündüz veya Ankara'nın batısında görülen depremlere göre 23 misli daha fazla can kaybına neden olmaktadır. Ölüm nedenleri arasında ezilme ve kanama yanında toprak altında boğulma da sıktır. Yaralanmalarda da travma yanında yanıklar ve hayvan ısırmaları görülebilmektedir. Bulaşıcı hastalık salgını veya beslenme bozuklukları görülmemiştir. Sağlık hizmetlerinde örgütlenme ve planlama ile personel eğitimi konularında büyük eksiklikler saptanmıştır. Sonuçta depremlerden sonra sağlık sorunları ile ilgili kayıtların mutlaka tutulması gerektiği ve hem imar hem de sağlık hizmetlerinin önceden planlanmasıyla deprem kaosunun ve zararının azaltılabileceği önerisi getirilmiştir.

Summary


Turkey is situated in one of the most earthquake prone areas of the world. The earthquakes lead to important life and material losses. This article investigates postearthquake health problems in Turkey since 1900, with the aim of being prepared for future earthquakes. The study was based on data gathered from Ministry of Reconstruction and Settlement and Ministry of Health records, public health reviews, and newspaper archives. The study discloses that on the average 689.7 people die every year of earthquakes, that there is no increase in number of deaths or number of buildings collapsed by time. There is also no change in the "number of death/100 houses collapsed" an indicator which reflects the quality of constructions. Earthquakes that occur of night in winter or on the east of Ankara cause 2-3 times more life loss than those at daytime in summer or on the west of Ankara. Suffocation under earth is as frequent a cause of death as crushing or bleeding. Wounds include animal bites and burns as well as trauma. Nutritional problems and infectious disease outbreaks have not been observed. Major deficiencies were noted in organisation and planning of health services and training of personnel. In conclusion it was suggested that records of post-disaster hearth problems must be kept and that both reconstruction and health services have to be planned beforehand to decrease chaos and injury during earthquakes.