1964-1987 Yılları Arası Türkiye’deki Büyük Depremlerin Odak Mekanizması Çözümleri
1964-1987 Yılları Arası Türkiye’deki Büyük Depremlerin Odak Mekanizması Çözümleri


Karakısa S.

Özet


Bu calısmada; 1964-1987 yılları arasında Türkiye'de meydana gelmiş 26 büyük depremin odak mekanizması çözümleri yapılmıştır. Mekanizma çözümleri: ISC (International Seismological Centre)' den seçilen verilerden P-dalgası ilk hareket yönleri kullanılarak bulunmuştur. Bulunan bu çözümler 1977-1992 döneminde yapılan Harvard CMT (Centroid-Moment Tensor) çözümleri ile karşılaştırılmıştır.

Alp-Himalaya deprem kuşağında uzanan Anadolu Blok'u yüksek sismisiteye sahiptir. Fay düzlemi çözümleri yapılan 26 büyük depremden 12'si Marmara Bölgesi ve BAGS (Batı Anadolu Graben Sistem) diye adlandırılan Anadolu' nun batı bölümünde yer almaktadır. Bu depremler için yapılan odak mekanizmaları sonucunda, 7 normal 3 ters ve 2 deprem de sağ yönlü doğrultu atımlı faylanma olarak elde edilmiştir. 26 depremden 7 tanesi Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) içinde veya yakınında yer almaktadır. KAFZ'nun batı ucunda yer alan depremlerin mekanizma çözümlerinin çoğu hâkim olarak sağ yönlü doğrultu atımlı, diğer birkaçı ise normal veya ters faylanmadır. KAFZ'nun doğu ucunda yer alan depremler için yapılan odak mekanizması çözümleri sağ yönlü doğrultu atımlı veya ters faylanma olarak bulunmuştur. Karadeniz kıyısında oluşmuş tek bir depremin odak çözümü hâkim ters faylanma olarak bulunmuştur. Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ boyunca olan depremlerin mekanizma çözümleri sol yönlü doğrultu atımlı faylanmayı temsil etmektedir. Kuzey-Doğu Anadolu Fay Zonu (KDAFZ) Üzerindeki depremlerin çözümü ise sol yönlü doğrultu atımlı faylanmayı göstermektedir. Bitlis Suture Zonu (BSZ)'ndaki depremlerin mekanizma çözümleri ters faylanma olarak elde edilmiştir. Bu çözümler Arap Plakasının Avrasya'ya göre kuzeye hareketi olarak yorumlanabilir.

Summary


The focal mechanism solutions are determined for the 26 major earthquakes which occurred from 1964 to 1987 in Türkiye. These mechanisms are obtained by using the P-wave first motion data which was chosen from ISC (International Seismological Centre) in the periyod of 1964 to 1987 and by comparing the Catalog of Harvard CMT (Centroid-Moment Tensor) during the period between 1977 and 1992.

The Anatolian Block which lies in the Alpine-Himalayan belt has high seismicity. Twelve of the 26 earthquakes occurred in the western part of Anatolia named West Anatolian Graben System and Marmara Region. Seven of these events are characterized by normal fault, three events are reverse and two earthquakes are right-lateral strike-slip faulting. Seven of the 26 earthquakes took place within or near the North Anatolian Fault Zone. Most of mechanism solutions for the earthquakes on the western end of the North Anatolian Fault Zone are predominantly right-lateral strike-slip faulting. A few others are normal and reverse fault. For the earthquakes in the eastern end of the North Anatolian Fault Zon mechanism solutions represent right-lateral strike-slip or reverse fault. It means the Anatolian Block moves to the west with respect to Eurasian Plate. The event which occurred on the coast of Black Sea is characterized by a dominant reverse faulting. Mechanism solutions of the earthquakes along the East Anatolian Fault Zone present consistently left-lateral strike-slip motion. The earthquake in the Nort East Anatolian Fault Zone presents dominantly left-lateral strike-slip faulting. The mechanism solutions of the earthquake in the Bitlis Suture is a predominant reverse faulting in agreement with·the northward movement of Arabian Plate with respect to Eurasian Plate.