26 Haziran 1926 Rodos-Girit Depremi Ms:7.0
26/06/1926

26 Haziran 1926 günü Rodos yakınlarında Ms=7.4 büyüklüğünde büyük bir deprem olmuştur. Normalden daha derinde olan deprem, Rodos'un doğu kıyısı boyunca alüvyal düzlüklerde ağır hasara neden olmuştur. Depremde can kaybı olmuş ve 3000 ev hasar görmüştür (Eyidoğan Vd.,1991). Hasar geniş bir alanda gözlenmekte birlikte, adanın diğer kısımlarında daha az etkili olmuştur (Şekil 1). Depremin rapor edilmiş etkileri arasında toprak kaymaları, kaya düşmeleri ve kıyı tortullarının sıvılaşması gibi birkaç durum söz konusudur. Aralarında onlarca kilometre mesafe olan lokalitelerde meydana gelen bu olaylar, sallanmanın şiddetinden çok, doğal yamaçların ve aluvyal zeminlerin kaymaya ve sıvılaşmaya hassasiyetinden kaynaklıdır (Ambraseys ve Adams, 1998). Sieberg (1928), Girit Iraklio’da, kıyının bazı yerlerde 25-30cm yükseldiği ve yükselmeye bağlı plajın 10m genişlediğinden bahseder. Orta derinlikteki bir deprem için kıyıdaki bu kalıcı seviye değişikliği çok sıra dışıdır. Bu olaya ve büyük magnitüdüne rağmen deprem kabuksal hareketler veya denizaltı yamaçlarının kayması sonucu oluşabilecek tsunami dalgası meydana getirmemiştir. Iraklio Limanı’nda bulunan tekne ve mavnaların savruldukları ve birbirlerine çarptıkları söylenmiş olsa da denizin çekilmesi veya kıyıyı basmasına dair hiçbir kanıt yoktur (Ambraseys ve Adams, 1998).

Şekil 1. 26 Haziran 1926 Rodos-Girit depreminin eşşiddet haritası (Castenetto ve diğ., 1986)

Ambraseys ve Adams (1998) depremin parametrelerini yeniden hesapladıkları çalışmalarında International Seismological Summary’nin (ISS) 114 istasyonunun kaydettiği P ve diğer fazların geliş sürelerini kullanmışlardır. Depremin derinliğini 10km hata ile 115km, yüzey dalga büyüklüğünü ise Ms=7.4 hesaplamışlardır. Bu araştırıcıların istasyonlarda kaydedilen gelişleri ayırıp yaptıkları çözümler ve kırılmanın başlamasından 6-8 saniye sonra meydana gelen enerji oranındaki artış depremin iki alt olaydan oluştuğuna dair kanıtlar sunar.(Erkmen Vd., 2008)

Şekil 2. 26 Haziran 1926 Rodos Depremi eşşiddet haritası(MCS) (Margottini, 1982)

Bu durum bu büyüklükteki bir deprem için olağan olup ikinci olay birinciyle aynı odaktan ancak daha büyüktür. Depremin öncü şok veya şoklarını kanıtlayacak aletsel veri olmamakla birlikte ana şoktan sonra birkaç saat içinde olan iki küçük (Ms<5.0) deprem ve 5 Temmuz’da meydana gelen Ms=5.7 büyüklüğündeki deprem dışında artçı şok hissedilmemiş veya kaydedilmemiştir. (Sieberg, 1928; Galanopoulos, 1961; Duda, 1965; Karnik, 1969; Shebalin vd., 1974; Alsan vd., 1975; Makropoulos, 1978; Ben-Manehem, 1979; Ayhan vd., 1980; Margottini, 1982; Comninakis ve Papazachos, 1986; Papazachos ve Papazachou, 1989; Ambraseys ve Adams, 1998)

Depremde, Kastellerizo, Karphathan, Titaş, Nisinos, Chalki gibi yakın adalar ve  Anadolu kıyılarında Fethiye Karaman-Horzumlu, Köyceğiz, Marmaris ve Datça etkilenmiştir. Deprem, İtalya'dan Suriye'ye, İsraile ve Arnavutluk'dan Mısır’a ve Libya'ya  kadar hissedilmiştir (Demirtaş R.) Türkiye’de İzmir'in kuzeyi ve Denizli 'nin  doğusunda hissedilmediği rapor edilmiştir. Deprem dış-merkezinde en büyük Şiddet MSK=IX olarak belirlenmiştir (Şekil 2).  (Gassman 1927, Sieberg 1932b, Evans 1935, Pınar ve Lahn 1952, Shebalin ve Karnik 1974, Ambraseys 1988).   

Kaynaklar

Ambraseys, N. and Finkel C., 1987. “Seismicity of Turkey and Neigbouring Region 1899-1915”.Annales Geophys., vol .5B, pp. 701-26.

Demirtaş, R., Türkiye Diri Fayları ve Deprem Etkinlikleri Paleosismolojik Çalışmalar ve Gelecek Deprem Potansiyelleri , Ankara (Yayımlanmamış)

Erkmen, C., Eravcı, B., 2008. Revised Destructive Earthquake Catalogue for Turkey and Nearby Surrounding Area between 1900-1930. European Seismological Commission 31st General Assembly Abstracts p: 71. Hersonissos, Creta Island Greece 7-12 September 2008.

Eyidoğan, H., Güçlü, U., Utku Z., ve Değirmenci E., 1991. Türkiye Büyük Depremleri Makro-Sismik Rehberi(1900-1988) ,İstanbul Teknik Üniversitesi, Maden Fakültesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü ,İstanbul