Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu

1      GÖREVLERİ
2      PERSONEL
3      YÜRÜTÜLEN FAALİYETLER
        3.1        Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği
        3.2        Yapı Sağlığı İzleme Sistemleri
        3.3        Türkiye Deprem Tehlike Haritası

 

1  GÖREVLERİ

  • Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği konusundaki çalışmaları yürütmek,
  • Türkiye Deprem Tehlike Haritası konusundaki çalışmaları yürütmek,
  • Yapı sağlığı izleme sistemleri ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek,
  • Deprem sonrası yapılarla ilgili gözlemler yapmak,
  • Deprem mühendisliği konusunda gelen sorulara görüş bildirmek,
  • Bilgi edinme konusunda gelen işlemlerin koordinesini sağlamak,
  • Deprem mühendisliğinde Başkanlığımızı ilgilendiren konularda araştırma ve incelemelerde bulunarak yapısal ve yapısal olmayan risklerin azaltılması konusunda çalışmaları yapmak/yaptırmak,
  • Ülkemizde deprem tehlikesi altındaki mevcut ve yeni yapılacak binalar için teknik şartları belirlemek, gerekli yasal düzenlemeleri yapmak, konuyla ilgili eğitim planlamasını koordine etmek,
  • Muhtemel deprem tehlikesi altındaki alanların imar, plan ve proje çalışmaları konusunda politikalar üretmek, çalışmalar yapmak/yaptırmak,
  • Depremle ilgili teknik hizmetlerin yürütülmesinde Başkanlığın diğer birimlerine danışmanlık yapmak,
  • Diğer Daire Başkanlıklarından gelen kendi çalışma grubu konusuyla ilgili strateji, projeler, işbirlikleri, soru önergelerini koordine etmek, cevaplamak, sürekliliğini sağlamak,
  • Çalışma grubunun göreviyle ilgili Ulusal ve/veya uluslararası projeler, toplantılar, çalıştay vb. çalışmalarda yer almak,
  • Başkanın vereceği diğer görevleri yerine getirmek.

 

2  PERSONEL

Adı SOYADI

Kadro Ünvanı

Görevi

Teoman Selçuk KÖKSAL

İnşaat Y. Mühendisi

Grup Başkanı

Dr. Nazan KILIÇ

İnşaat Y. Mühendisi

Üye

Zehra ÖZÇELİK

İnşaat Mühendisi

Üye

İlknur DALYAN

İnşaat Y. Mühendisi

Üye

Can ÇETİN

AFAD Uzmanı

Üye

 

3  YÜRÜTÜLEN FAALİYETLER

3.1 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği

Tüm dünyada olduğu gibi deprem mühendisliğindeki gelişmeler, geçmiş depremlerden çıkarılan dersler, uygulamalardaki eksikliklerin farkedilmesi, gelişen bilgi, teknoloji ve ihtiyaçlara paralel olarak kullanılan malzeme çeşitliliğinin, yapı modellerinin artması gibi değişim ve gelişimler Deprem Yönetmeliğinin güncellenmesi ihtiyacını doğurmaktadır.

Deprem Yönetmeliği,  7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’un 3 üncü maddesi ile 5902 sayılı Sayılı Afet Ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 12. ve 17. Maddelerinde geçen hükümlere dayanarak hazırlanmıştır.

Deprem Dairesi Başkanlığımızca hazırlanan Ulusal Deprem Stratejisi Eylem Planında “güvenli yerleşme ve depreme dayanıklı yapılaşmanın sağlanması ” ekseninde , deprem yönetmeliğinin Eurocode gözetilerek güncelleştirilip ve geliştirilmesi AFAD’ ın sorumluluğundadır.

STRATEJİ B.1.5. Mevcut deprem yönetmeliği Eurocode da gözetilerek güncelleştirilecek ve geliştirilecektir.

Eylem B.1.5.1. Deprem yönetmeliğini güncelleştirip geliştirmek üzere kurulacak komisyonun çalışmaları sürekli kılınacaktır.

Deprem mühendisliğindeki çağdaş gelişmeler değerlendirilerek günün koşulları ve ülkemizde yaşanan depremlerden çıkarılan dersler de dikkate alınarak, deprem yönetmeliğinin güncelleştirip geliştirmesi gereklidir. Bu işlevi yerine getirmek üzere konunun uzmanı olan araştırmacıların yanı sıra, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının uzmanlarından oluşan bir komisyonun kurulması ve bu çalışmaların sürekli kılınması önem taşımaktadır.

 

Meydana gelebilecek olası bir depreme hazırlık olması amacıyla yeni yapılacak binalar ile deprem dayanımı düşük yapılar için mevcut bina stoğunun iyileştirilmesi kapsamında Ülkemizde bugüne kadar, dünyadaki gelişmeler ve ülke ihtiyaçlarına paralel olarak 1947, 1953, 1961, 1968, 1975, 1998, 2007 yıllarında deprem yönetmelikleri hazırlanmıştır.

 

Mevzuatlardaki eksikliklerin giderilmesi için yapılan çalışmalar hızla devam etmektedir. Meydana gelebilecek olası bir depreme hazırlık olması amacıyla deprem dayanımı düşük yapılar için mevcut bina stokunun iyileştirilmesi kapsamında; Deprem mühendisliğindeki çağdaş gelişmeler değerlendirilerek günün koşulları ve ülkemizde yaşanan depremlerden çıkarılan dersler dikkate alınarak, deprem yönetmeliğinin güncelleştirilip geliştirilmesi bağlamında, AFAD Başkanlık Makamının 28.06.2012 tarihli Olur’ u ile “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik 2007” nin güncelleştirilmesi ve geliştirilmesi çalışmalarında bulunmak üzere Yönetmelik Hazırlama Komisyonu oluşturulmuştur. Komisyon çalışmalarına Kasım 2012 tarihinde başlamış olup, söz konusu çalışmalar Eurocode standartlarının gözetilmesi ve uygulayıcı ve denetleyici beklentilerin karşılanması amacıyla üniversite, kamu ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerinden oluşan konusunda uzman 15 kişilik ana komisyon ve 120 kişilik alt komisyon ile AFAD koordinesinde yürütülmüştür.

Bütün komisyonların bir araya gelerek ortak paylaşımlarda bulunması ve dil birliğinin korunması amacıyla süreç içerisinde 4 kez Çalıştay düzenlenmiştir. En son 01-03 Haziran 2016 tarihleri arasında düzenlenen Çalıştay da oluşturulan taslak yönetmelik ilgili kurum kuruluş ve üniversitelerin görüşlerine açılmıştır. Bu toplantıda taslak yönetmelikle ilgili Başkanlığımıza iletilen ve daha önceden komisyon üyelerine bildirilen görüşlerin değerlendirilerek 2018 yılında “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği” hazır hale getirilmiştir.

 

Deprem Yönetmeliği Güncelleme Çalışmaları

 

2018 yılında nihai hale getirilen Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nin en dikkat çeken özelliği; Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik(2007), 7 bölümden oluşurken yeni yönetmeliğin 17 bölümden oluşuyor olması; 2007 yılı yönetmeliği bölümlerin bir kısmının kapsamlı revizyona uğraması ve yeni bölümlerin eklenmiş olmasıdır. Ülkemizde uygulama örneklerinin giderek arttığı, yürürlükte mevzuatı olmayan yapılaşma sistemlerinin de varlığı düşünüldüğünde, hazırlanan yönetmeliğin önemini ve beklentileri biraz daha arttırmıştır. Deprem etkisi altında; Şekildeğiştirmeye Göre Değerlendirme ve Tasarım İçin Hesap Esasları, Yapısal Olmayan Bina Elemanlarının, Tasarım Esasları, Önüretimli Betonarme Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Tasarımı İçin Özel Kurallar, Hafif Çelik Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Tasarımı İçin Özel Kurallar, Ahşap Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Tasarımı İçin Özel Kurallar, Yüksek Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Tasarımı İçin Özel Kurallar, Yalıtımlı Bina Taşıyıcı Sistemlerinin Tasarımı için Özel Kurallar ve Düzenli Yerinde Dökme Betonarme Binalar İçin Basitleştirilmiş Tasarım Kuralları eklenen yeni bölümlerdendir.

Türkiye Bina Deprem Yönemeliği’nde yer alan bölümlerden; Deprem Yer Hareketi, Deprem Etkisi Altında Binaların Değerlendirilmesi ve Tasarımı İçin Genel Esaslar, Deprem Etkisi Altında Binaların Dayanıma Göre Tasarımı İçin Hesap Esasları bir önceki yönetmelikte(2007) yer almasına rağmen kapsamlı olarak revize edilmiştir.

 

 

Hafif çelik, ahşap, yüksek ve yalıtımlı binaların tasarımı için kuralların eklenmesi, Özel uzmanlık gerektiren konularda ''Tasarım Gözetim ve Kontrolü² sisteminin getirilmesi, Yüksek binalarda  ''Yapı Sağlığı İzleme Sistemi'' nin zorunlu hale getirilmesi, Yapısal olmayan bina elemanlarına yönelik daha kapsamlı bir yaklaşımın benimsenmesi yönetmeliğin getirdiği önemli yenilikler olmuştur.

18 Mart 2018 tarih ve 30364 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği” 1 Ocak 2019 itibari ile yürürlüğe girmiştir.http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/03/20180318M1.htm

Başkanlığımızca Ülke genelinde teknik elemanlara, deprem yönetmeliğinin uygulanmasına yönelik eğitimler verilmektedir. AFAD’ın organizasyonunda başlayan program sayesinde yönetmeliğin uygulayıcılara anlatılması, uygulamada yaşanabilecek zorluklar için çözümlerin üretilmesi, teorik ve pratik bilgilerin bir arada sunulması hedeflenmektedir

 

 

3.2 Yapı Sağlığı İzleme Sistemleri

 

Günümüzde deprem sonrası hasar tespiti genellikle görsel değerlendirmelerle yapılmaktadır. Ancak yapıların hasar durumunun kısa zamanda belirlenmesi hem ekonomik hem de toplum güvenliği açısından oldukça önemlidir. Özellikle yüksek binalarda deprem sonrası hasar olup olmadığının belirlenmesi uzun süreler almaktadır. Yapı Sağlığı Sistemi ile ivme ölçümlerinin analizinden elde edilen dinamik özellikler kullanılarak deprem sonrasında binada güvenliği tehdit edecek büyüklükte bir hasar olup olmadığı objektif ve hızlı bir şekilde belirlenebilmektedir. 

Yapıların global özelliklerinin belirlenmesi, deprem ve benzeri olaylar sonrası yapısal durum değerlendirmesi, uzun süreli ve çevresel etkilere bağlı yapısal durum değişiminin belirlenmesi, sayısal model kontrolü/güncellenmesi, güncellenmiş modeller kullanarak yapıların performans analizlerinin yapılması, deprem kayıtlarına bağlı olarak elde edilen yapısal davranışın incelenerek yönetmeliklerin iyileştirilmesi yapı sağlığı izleme sisteminin kurulması ile mümkün olabilmektedir.   

18 Mart 2018 tarihli 30364 sayılı (mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile “DTS = 1, 1a, 2, 2a sınıfı binalardan HN >105 m  olanlarda, kayıtların gerçek zamanlı olarak” AFAD ve yapı sahibi tarafından tutulmasına imkan verecek şekilde bir yapı sağlığı izleme sistemi kurulması zorunlu hale getirilmiştir.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği hükümleri ile, Yapı Sağlığı İzleme Sistemine ilişkin yönerge hazırlanması AFAD’a atfedilmiş olup Ulusal Deprem Araştırma Programı (UDAP) ile desteklenen Yüksek Binalarda Kurulacak “Yapı Sağlığı İzleme Sistemi Standardının Belirlenmesi ve Örnek Uygulaması” projesi kapsamında; AFAD Merkez binaya yapı sağlığı izleme sistemi kurulmuş, kayıt ve görüntüleme işlemi başlamıştır.

 

3.3 Türkiye Deprem Tehlike Haritası

Gelişen bilgi altyapısı, teknoloji ve hesaplama yöntemleri, ulusal ve uluslararası projelerle deprem kataloglarının güncellenmesi, gelişen teknolojik cihazlarla daha güvenilir sismolojik veri elde edilmesi, diri fay haritasının yenilenmesi (MTA-2012) ve bununla beraber yeni ve daha güvenilir sismik kaynakların belirlenmesi Deprem Bölgeleri Haritası(1996) nın güncellenmesi ihtiyacını doğurmuştur.

1996 yılında yürürlüğe giren Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasının güncellenmesi amacıyla Ulusal Deprem Araştırma Programı (UDAP) kapsamında kamu ve üniversite işbirliği ile desteklenen "Türkiye Sismik Tehlike Haritasının Güncellenmesi” başlıklı projenin sonuçları kullanılarak hazırlanan “Türkiye Deprem Tehlike Haritası” kamu ve kurum kuruluşlardan gelen görüşlerin de değerlendirilmesi ile nihai hale getirilerek 18 Mart 2018 tarih ve 30364 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Yeni harita “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği”ile eş zamanlı olarak 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

İlgili mevzuat için tıklayınız.

 

 

Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası(1996) sadece 475 yıl tekrarlanma periyodu “en büyük yer ivmesi” değerini temel alırken, yeni haritalar farklı mühendislik kullanım alanları için 43, 72, 475 ve 2475 yıl tekrarlanma periyotları için “en büyük yer ivmesi” , “en büyük yer hızı” ve farklı periyotlar (0.2 ve 1.0 saniye) için hesaplanan “spektral ivme”  değerlerini içeren 16 farklı versiyonda, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile uyumlu kontur haritaları olarak üretilmiştir.

Yeni Harita en güncel deprem kaynak parametreleri, deprem katalogları ve yeni matematiksel modeller dikkate alınarak çok daha fazla ve ayrıntılı veriyle hazırlanmıştır. Yeni haritada, bir önceki haritadan farklı olarak “deprem bölgeleri” yerine “en büyük yer ivmesi” değerleri gösterilmektedir, deprem tehlikesi sarıdan kırmızıya doğru artmaktadır.

AFAD tarafından sektöre sunulan, kullanıcı dostu interaktif web uygulaması sayesinde bu haritaların kolay kullanımı sağlanmış olup deprem tehlikesi koordinat bazlı olarak verilmektedir. Türkiye Deprem Tehlike Haritası İnteraktif Web Uygulamamız e-Devlet üzerinden kullanıma sunulmaktadır.

 

DEPREM TEHLİKENİ BİLİYOR MUSUN?

tdth.afad.gov.tr/

 

Türkiye Deprem Tehlike Haritası (2018)

 

 

“Türkiye Sismik Deprem Tehlike Haritasının Güncellenmesi” Proje Dokümanı’na ulaşmak için tıklayınız.

 

Geçmişten Günümüze Deprem Tehlike Haritaları