Bitlis-Zagros Kıtasal Çarpışma Kuşağı Boyunca Etkin Sığ Deformasyonlar İle Depremler Arasındaki İlişkiler
Bitlis-Zagros Kıtasal Çarpışma Kuşağı Boyunca Etkin Sığ Deformasyonlar İle Depremler Arasındaki İlişkiler.


Eyidoğan H.

Özet.


Son yıllarda birçok depremin kaynak değiştirgenleri cisim ve yüzey dalgalarının kullanılmasıyla ayrıntılı olarak incelenmiştir. Kinematik ve dinamik kaynak çalışmaları depremlerin odak mekanizması çözümlerinin, odak derinliklerinin, fay düzlami üzerindeki kayma fonksiyonunun, yırtılma özelliklerinin vb. ayrıntılı olarak saptanmasını olanaklı kılmıştır. Özellikle, derinlik fazlarnı ve dönüşmüş fazları içeren cisim dalgalarının zaman ortamı taslaklaması yöntemi sığ depremlerin odak derinliklerini duyarlı olarak bulmayı sağlayan etkili bir sismolojik araçtır. .

Bu çalışmada, Bitlis-Zagros Bindirme ve Kıvrımlı Kuşağı üzerindeki depremlerden büyüklüğü m>5. 5 olan depremlerden bazıları kinematik kaynak yöntemi ile incelenmişlerdir. Ayrıntılı olarak incelenen depremler şunlardır: 14. 6. 1964 Malatya Depremi, 14. 9. 1968 Jahrom Depremi, 12. 4. 1971 Tazarj Depremi, 10. 4.1972 Ghir Depremi ve 6. 9.1975 Lice Depremi. Bu depremlerin uzak-alan ( 30°≤≤ 90°) uzun- peryod P dalgaları derinlik fazları pP ve sP, olası kaynak fonksiyonu ve yerin Sismik dalga yayınım etkileri de gözönüne alınarak zaman ortamında yapay olarak hesaplanmışlardır. Kaynak değiştirgenleri, bu yapay ve gözlenmiş uzun- peryod düşey bileşen P dalgalari karşılaştırılarak bulunmuştur. Bu çalışmada ele alınan beş depremin odak derinlikleri 15 km'den daha derinde olmamak üzere kabuğun üst bölümlerinde bulunmuştur. Jackson ve Fitch (1981) tarafından yapılan yeni bir çalışmada Zagros Kıvrımlı Kuşağındaki Ghir ve Khurgu ve diger bazı depremler için de benzer odak derinlikleri elde edilmiştir. Anlaşılmaktadır ki, Orta Dogu'daki depremler gerçek değerlerinden daha derinde bulunmuş durumdadır. Odak derinliklerindeki hatanın değeri depremin büyüklüğündeki azalmaya bağlı olarak artmaktadır. Buradaki depremler için yapay ve gözlemsel uzun peryod P dalgalarının kıyaslanması sonucunda bulunan odak derinlikleri, daha önce çeşitli bültenler tarafından (ISC, BCIS, USGS) rapor edilenlerden bir kaç kez daha sığdır. Bu tür bulgular Bitlis -Zagros Bindirme ve Kıvrımlı Kuşağı boyunca bir dalma-batma kuşağının varlığı tartışmasını, kuşalk boyunca etkin sığ deformasyon ve kıvrımlı yapı temel yapı etkileşimi varlığı tartışmasına kaydırmaktadır. .

Malatya, Jahron, Tazarj, Ghir, Lice ve Khurgu sığ depremleri Bitlis-Zagros Bindirme ve Kıvrımlı Kuşağı boyunca süregiden etkin ve sığ bir deformasyonun güncel örneklerini sergilemektedirler.

Summary.


In recent years, source parameters of many earthquake have been investigated in detail by using body and surface wave data. Kinematic and dynamic source studies enable us to determine precisely the fault mechanism solutions, focal depths, slip history on the fault plane, rupture characteristics etc. Particularly, body wave modelling in time domain including the depth phases and the converted phases provide a useful seismological tool to restrain the focal depth of shallow earthquakes. .

In this study, some of the earthquakes with magnitude m>5. 5 in the Bitlis-Zagros Thrust and Fold Belt have been studied by kinematic source methods. The earthquakes examined closely are the following: Malatya Earthquake (Turkey) of 14.6.1964; Jahrom (Iran) Earthquake l4.9.1968; Tazarj (Iran) Earthquake of l2.4.1971, Ghir (Iran) Earthquake of 10.4.1972 and Lice (Turkey) Earthquake of 6.9.1975. The far field (30°≤≤ 90°) synthetic long -period P waves of these earthquakes have been constructed in time domain taking into account depth phases pP and sP, the estimated source function and the propagational effects of the earth. The source parameters have been found by matching the synthetic and observed long-period P wave forms. The focal depths of the five earthquakes studied here were found in the upper-crust and never deeper than 15 km. Very similar focal depth information has been obtained in a recent study (Jacksoll and Fitch; 1981) conducted for the earthquakes of Ghir and Khurgu and the other events on the Zagros Fold Belt. It is believed that the focal depth locations estimated for the earthquakes in the Middle East are deeper than the actual depths. The level of the errors in focal depth locations increase as the magnitudes become smaller. The focal depths, found by matching the synthetic and observed long-period P waves for the earthquakes investigated here, are a few times shallower than their reported values (ISC, BCIS, USGS). Such findings convert the argument from that there is a subduction zone along the Bitlis-Zagros Thrust and Fold Belt to the discussions that there are active shallow deformation and folded structure basement structure interaction. .

The shallow earthquakes of Malatya, Jahrom, Tazarj, Ghir, Lice and Khurgu are the recent examples showing an active and shallow deformation in the Bitlis-Zagros Thrust and Fold Belt.