Kaynak Parametrelerine Göre Kuzey Anadolu Fay Zonunda Faylanma Dinamiğinin İncelenmesi
Kaynak Parametrelerine Göre Kuzey Anadolu Fay Zonunda Faylanma Dinamiğinin İncelenmesi.


Ezen Ü. ve Gürbüz C.

Çeviren .


Gül S.

Özet.


Arazide yapılan gözlemler, büyük depremlerin yeryüzünde oluşturdukları yerdeğiştirme (kayma) miktarının; fayın boyu (L) ile doğru orantılı olarak arttığı buna karşılık fayın derinliği (W) ile bir korelasyonu bulunmadığı görünümünü vurgulamaktadır.

Bu görünüm büyük depremlerin faylanma dinamiğinin L ve W türünde iki ayrı modelle açıklanabileceği fikrini doğurmuştur. Kaynak parametreleri yönünden W modeli faylanma dinamiğinde; gerilme düşümü () L/W oranı ile sismik moment (M0) LW2 terimi ile doğrusal artmaktadır.

Diğer yandan L modeli faylanma dinamiğinde; gerilme-düşümü aşağı yukarı sabit kalmakta ve sismik moment bu kez L2W terimi ile doğrusal artmaktadır. 1939-1967 döneminde Kuzey Anadolu Fay zonunda oluşmuş 7 büyük depremin (6≤M≤8) kaynak parametreleri bu ampirik ilişkiler yönünden irdelenerek etkin faylanma dinamiği modeli araştırılmıştır.

Deprem sonrası saha gözlemlerinden yararlanarak hesaplanan kaynak parametrelerinin bu tür irdelenmesi sonucu, Kuzey Anadolu Fay zonunda etkin faylanma dinamiği modelinin W türü modele çok benzediği saptanmıştır. Söz konusu faylanma dinamiği, fay bloklarının tabanda sabit, serbest yüzeyde oynaklığını içermekte dolayısıyla yüzeyde maksimum yer değiştirme (kayma) ve yırtılmalara neden olmaktadır.

W modeli faylanma dinamiğinde, faylanma esnasında kayma hareketi tabanda sıfır olacak şekilde yüzeyden derinlere doğrudur ve kırıkların kapanma işlemi tabandan yüzeye doğru gelişmektedir.

Summary.


Field observations indicate that the amount of displacement occured on the earth surface as a result of large earthquakes increases linearly with the fault length (L) and does not correlate with fault width (W).

These observations can be interpreted in the light of two possible clases of models that are W and L for large earthquakes. From the point of source parameters, at the dynamics of faulting for the W model, stress drop () and seismic moment (Mo) increase linearly with L/W ratio and LW2 term respectively. On the other hand, at the dynamics of faulting for the L model, stress drop is more or less constant and seismic moment increases linearly with L2W term.

An acceptable model of the dynamics of faulting was investigated by interpreting tile source parameters of seven large earthquakes (6≤M≤8) occured along the North Anatolian Fault zone between 1939 - 1967 in the linght of above mentioned ampirical relations.

After interpretation of the source paramaters which were calculated from the field observations of seven large earthquakes, it was concluded that an effective dynamics of faulting model at the North Anatolian Fault zone can only be exlained by the W model.

The above mentioned dynamics of faulting indicates that fault is pinned at the base and is unrestrained at the surface. Therefore, this causes maximum displacement and ruptures on the surface. In this type of faulting model rupturing starts from top to bottom and healing originates from the base of the fault.