Deprem Araştırma Bülteni (18. Sayı)
Türkiye’nin Deprem Bölgelerinin Belirlenmesinde Bazı İstatistik Yaklaşımlar.


Üçer S. B., Ayhan E., Alsan E.

Özet.


Bu çalışmada, 1900-1970 yılları arasında magnitüdü 4.1’den büyük olan depremler göz önünde tutularak, Sismisite, Deprem İstatistiği ve Deprem Riski konularında, Türkiye’nin Deprem Bölgeleri için yararlı olabilecek bazı sonuçlar elde edilmeğe çalışılmıştır. Duyarlı ve homojen deprem verileri olmaksızın Türkiye’nin gerçek sismisitesi hakkında belirgin bir sonuca varmak mümkün olamayacağı için, deprem katalogları ile ilişkili bazı hususlar açıklanmağa çalışılmıştır. Bu maksatla 1918-1958 yılları arasında, magnitüdü 4.1’den büyük olan ve son olarak episantırları yeniden hesaplanan 536 deprem verisi gözden geçirilmiştir. Eski episantr tayinleriyle yeni yapılanlar arasında bariz farklar olduğu gözlenmiştir. Bu nedenle, bu çalışmada 1913 yılından sonra düzeltilmiş deprem parametreleri kullanılmıştır. Sismisitenin belirlenmesi için, Türkiye’deki depremleri açığa çıkaran enerji akışının yoğunluk dağılımı incelenmiş ve bu uygulamada enerjinin yayılmasında etken olan odak derinliği ve episantral uzaklık da gözönünde tutulmuştur. Bölgelendirme hakkında bir fikir edinmek ve sismisiteyi kantitatif yoldan ifade etmek için, Türkijye’de büyüklüğü iki derece kare olan birim alanlarda Gutenberg-Richter tarafından verilen log N(M)=a-bM magnitüd-frekans bağlantısı incelenmiş ve a katsayısının 0.12 ile 3.93 arasında, b katsayısının ise 0.4 ile 1.0 arasında değişen değerlere sahip olduğu gözlenmiştir. Sadece a ve b değerleriyle yeterli bir sismisite tarifi yapılmadığı için, bu katsayılar ile ilişkili bazı bağıntılar kullanmak suretiyle, yıllık maksimum magnitüd ve 50 yılllık bir periyod için %70 olasılıkla aşılması mümkün olan maksimum magnitüd gibi değerler hesaplanarak, farklı bölgelerde gelecekteki sismik aktivite hakkında bazı yaklaşık sonuçların elde edilmesine çalışılmıştır.

Summary.


In this study, some results on seismicity, earthquake statistics and risk which are necessary to define seismic zoning of Turkey are investigated in a period of 71 years for the earthquakes with magnitude greater than 4.1. Since it is not possible to obtain the real seismicity of Turkey without accurate and homogeneous data, the reliability of earthquake catalogues was checked. For this purpose, 536 earthquakes occurred between 1918-1958 and relocated recently, were examined. Significant differences were found between old and revised epicenter determinations. Therefore, in our study, except the years before 1913, revised earthquake parameters were used. As a measure of seismicity, the distribution of the density of energy flux in Turkish area was studied. In this computation the dependence of the focal depth and the epicentral distance on the energy were also taken into account. To give the seismicity in a quantifying way and to get an idea about the regionalization, the well-known magnitude-frequency relation of Gutenberg and Richter, log N (M) =· a - bM, was investigated for each unit area having the size of square of two degrees in Turkey. In this investigation, "a" had values ranging from 0.12 to 3.93 and "b" from 0.4 to 1.0. Because "a" and "b" could not represent a quantitative sense in seismicity, some relationships of these constants which give average characteristics for the future activity in different regions, were investigated such as annual maximum magnitude and maximum magnitude which is exceeded with 70 % probability in 50 years return period.